Een tuin is nooit alleen een tuin: Hoe Tuinmaatjes bewoners én tuinen in het Soesterkwartier helpt groeien

Tuinen weer tot leven brengen – soms met een paar extra handen, soms met een goed advies of een klein zetje in de rug. Dat is het werk van Tuinmaatjes, een initiatief dat bewoners helpt om hun tuin weer op orde te krijgen en tegelijkertijd mensen in de wijk met elkaar verbindt.

Het project groeide dankzij Aniek, Chantal en Guido uit tot een netwerk van zo’n 70 vrijwilligers dat inmiddels tientallen bewoners heeft geholpen. “Als je door de wijk loopt, zie je het verschil tussen straat, plantsoen en voortuin eigenlijk niet,” zegt ‘Tuinman 3.0’ Guido van Beek. “Alles samen bepaalt hoe een wijk voelt.”

Samen werken aan groen
Tuinmaatjes wordt gedragen door een groep vrijwilligers, maar het initiatief draait vooral om samenwerking. Binnen het project hebben Aniek en Guido ieder hun eigen rol. Chantal is inmiddels verhuisd en niet langer betrokken.

Aniek zorgt voor de organisatie en coördinatie. Zij brengt bewoners en vrijwilligers met elkaar in contact, houdt overzicht en zorgt dat activiteiten goed verlopen.

“Mijn kracht zit meer in het organiseren en verbinden,” vertelt ze. “De echte tuinkennis ligt bij Guido.”

Guido noemt zichzelf lachend de “tuincoach”. Hij kijkt samen met bewoners wat er in een tuin nodig is en begeleidt vrijwilligers tijdens het werk.

“Het gaat niet alleen om een tuin opknappen,” zegt hij. “Het gaat erom dat bewoners weer vertrouwen krijgen dat ze het zelf kunnen bijhouden.”

Ontstaan vanuit het wijkperspectief
Het initiatief ontstond vanuit het wijkperspectief Soesterkwartier. Daarin werd gezocht naar manieren om meer groen en meer beleving van groen in de wijk te creëren. Niet alleen in het openbaar groen, maar ook in privétuinen.

“Een wijk wordt niet alleen bepaald door plantsoenen,” legt Guido uit. “De voortuinen horen daar net zo goed bij. Het groen begint letterlijk bij de voordeur.”

Vanuit dat idee ontstond het plan om bewoners te helpen die hun tuin niet meer goed konden onderhouden, bijvoorbeeld door gezondheid, leeftijd of een moeilijke periode.

Eerst luisteren naar de wijk
Toen het initiatief startte, besloten de initiatiefnemers niet meteen met een vast plan te beginnen. “We wilden eerst weten wat de wijk eigenlijk nodig had.” vertelt Aniek. Met een kaart van de wijk gingen ze op pad en belden bij bewoners aan. Ze stelden vragen en luisterden naar verhalen. Dat leverde verrassende inzichten op.

“Een versteende tuin betekent niet automatisch dat iemand niet wil vergroenen,” zegt Aniek. “En een overgroeide tuin betekent niet dat iemand onverschillig is.” De gesprekken hielpen om aannames los te laten en bewoners zonder oordeel te benaderen.

Van idee naar actie
Langzaam ontstond een netwerk van bewoners die wilden helpen. Via straatacties, artikelen in wijkkrant, flyers en gesprekken in de buurt groeide de bekendheid van Tuinmaatjes. Ze maakten een WhatsAppgroep waarin vrijwilligers elkaar konden vinden.

“Voor Tuinmaatjes heb je eigenlijk de hele wijk nodig,” zegt Aniek.

De naam van het initiatief werd gezamenlijk bedacht. “Tuinmaatjes” bleek precies te passen bij de manier van werken: samen, laagdrempelig en met plezier.

“Voor ons kan een tuin twee uur werk zijn. Voor een bewoner kan het voelen als een berg waar je niet overheen komt.” – Guido

Kleine klussen, groot verschil
De hulpvragen zijn heel verschillend. Soms gaat het om een tuin die volledig is overgroeid, soms om kleine onderhoudsklussen.

Voorbeelden zijn:

• onkruid verwijderen tussen tegels
• snoeiwerk
• advies over onderhoud
• tegels verwijderen voor een geveltuin
• een tuin weer overzichtelijk maken

Soms is de hulp ook vooral mentaal. “Voor ons kan een klus twee uur werk zijn,” zegt Guido. “Maar voor een bewoner kan het voelen als een enorme berg waar je niet meer overheen komt.”

Vrijwilligers uit de hele wijk
De groep vrijwilligers is divers. In de WhatsAppgroep zitten ongeveer zeventig mensen, en daarnaast zijn er nog andere betrokkenen. Het zijn bewoners met en zonder tuin, mensen uit flats, mensen die graag buiten werken en mensen die gewoon iets voor een ander willen doen.

“Je hoeft echt geen groene vingers te hebben,” benadrukt Aniek. “Iedereen kan op zijn eigen manier helpen.”

Soms werken twee vrijwilligers samen, soms een groep van zes. Dat hangt af van de klus.

Meer dan alleen een tuin
Tijdens het werk gebeurt vaak meer dan alleen tuinieren. Bewoners drinken een kop thee, kijken mee of helpen een beetje.

“Voor bewoners hoeft het niet groots te zijn,” zegt Aniek. “Even aanwezig zijn is al genoeg.”

Juist doordat vrijwilligers en bewoners elkaar later weer tegenkomen in de wijk, ontstaat er een band.

“Je komt elkaar op straat weer tegen,” zegt Guido. “Dat maakt het anders dan wanneer een anoniem bedrijf een klus komt doen.”

“Je ziet dat de wijk eigenlijk één geheel is. Overal wonen mensen die iets voor elkaar kunnen betekenen.” – Aniek

Zichtbare resultaten in de wijk
In het eerste jaar hielp Tuinmaatjes al ongeveer vijftig adressen. Inmiddels ligt dat aantal veel hoger. Maar het resultaat zit niet alleen in het aantal tuinen. Soms gaan buren elkaar daarna helpen. Soms ontstaan er geveltuinen of worden planten gedeeld.

“Het mooiste is als je door de wijk fietst en plekken herkent waar je samen iets hebt veranderd,” zegt Guido. “Daar word je echt trots van.”

Voor Aniek heeft het initiatief ook een andere betekenis. “Je ziet dat de wijk eigenlijk één geheel is,” zegt ze. “Overal wonen mensen die iets voor elkaar kunnen betekenen.”

Toekomst: een groeiend netwerk
De initiatiefnemers hopen dat Tuinmaatjes de komende jaren kan blijven groeien. Hun droom is een vaste groep bewoners die regelmatig samen tuinen helpt, kennis deelt en elkaar blijft vinden.

Er zijn al ideeën voor meer “logeertuinen” waar planten tijdelijk kunnen worden opgevangen, tuinkasten met gereedschap of boeken over tuinieren te leen en activiteiten waarbij stekjes en zaden geruild kunnen worden.

“Het project groeit eigenlijk net als een plant,” zegt Guido. “Je begint met een klein zaadje. Pas later zie je hoe groot het kan worden.”